Liderliği çoğu zaman tek bir özellik gibi düşünürüz. Sanki bazı insanlar doğuştan liderdir; daha rahat konuşur, daha kolay karar verir, insanları daha hızlı etkiler ve bulundukları ortamda kendiliğinden öne çıkar. Bu yüzden bazı gençler liderlik kelimesini duyduğunda kendisini hemen bu alanın dışında görebilir. “Ben çok konuşkan değilim”, “kalabalık önünde rahat değilim”, “başkanlık yapmadım”, “ekip yönetmedim” gibi cümlelerle liderliği kendinden uzaklaştırabilir.

Renkli notlarla dolu bir masanın başında birlikte fikir yürüten öğrenciler

Oysa liderlik, tek bir kişilik özelliği değildir. Daha çok zaman içinde gelişen bir beceri seti gibidir. Bu sette iletişim vardır, dinleme vardır, karar alma vardır, sorumluluk duygusu vardır, esneklik vardır, ekip içinde güven kurma becerisi vardır. Bazen görünür biçimde öne çıkmayı, bazen de doğru anda geri çekilip başkasına alan açmayı gerektirir.

Bu yüzden bir önceki yazımızda konuşmaya başladığımız liderlik üzerine düşünmeye devam ederken belki de ilk kabul etmemiz gereken şey şu: Liderlik, bir unvanla başlamaz. İnsanın kendini, başkalarını ve içinde bulunduğu durumu daha dikkatli okumasıyla başlar.

Kendini Okumayı Öğren

Sınıfta defterine yazarken durup düşüncelere dalan bir öğrenci

Liderlik becerilerinin temelinde öz farkındalık vardır. Bir ekip içinde ne zaman güçlendiğini, ne zaman zorlandığını, hangi görevlerde daha rahat hareket ettiğini fark etmek önemlidir. Bazı öğrenciler fikir üretirken çok canlıdır. Bazıları planlama yaparken, bazıları insanları dinlerken, bazıları yazarken, bazıları kriz anında çözüm ararken daha güçlü olur.

Bu farkındalık, “ben hangi liderlik tipine benziyorum?” sorusundan daha değerlidir. Çünkü liderlik tek bir tipe benzeme zorunluluğu taşımaz. Senin kendi ritmin, iletişim biçimin, düşünme tarzın ve güçlü yanların vardır. Bunları fark ettiğinde, ekip içinde kendine daha doğru bir yer açabilirsin.

Kendine şu soruları sorabilirsin: Bir grup çalışmasında doğal olarak hangi role yaklaşıyorum? İnsanlar bana en çok hangi konuda güvenir? Fikir üretirken mi, düzen kurarken mi, destek verirken mi, sorun çözerken mi daha rahatım? Hangi durumlarda sesim kısılıyor, hangi durumlarda daha cesur hissediyorum?

Bu sorular, liderlik setinin ilk parçasını görünür hale getirir.

İletişim Kurmak Kadar Dinlemeyi de Ciddiye Al

Masanın çevresinde konuşan arkadaşlarını dikkatle dinleyen bir grup genç

Liderlik deyince çoğu zaman iyi konuşmak akla gelir. Elbette kendini açık ifade etmek, fikrini anlatabilmek ve insanları ortak bir hedef etrafında buluşturabilmek değerlidir. Fakat liderlik bununla sınırlı değildir. İyi dinlemek de en az konuşmak kadar güçlü bir beceridir.

Bir ekipte herkes aynı hızda düşünmez. Herkes fikrini aynı rahatlıkla söylemez. Bazı insanlar hemen konuşur, bazıları önce gözlemler. Bazıları ayrıntıları görür, bazıları büyük resmi kurar. İyi bir liderlik becerisi, bu farklılıkları fark edebilmeyi gerektirir.

Dinlemek, karşı tarafın söylediğini beklemekten ibaret değildir. Ne anlatmaya çalıştığını, nerede zorlandığını, neye ihtiyaç duyduğunu ve hangi katkıyı sunabileceğini anlamaya çalışmaktır. Bu beceri geliştiğinde ekip içinde güven artar. İnsanlar kendilerini daha rahat ifade eder. Fikirler daha sağlıklı tartışılır.

Karar Almayı Deneyimle

Masaya yayılmış planın üzerinde ekibine yön gösteren bir öğrenci

Liderlik setinin önemli parçalarından biri de karar alabilmektir. Karar almak her zaman kolay değildir. Bazen yeterli bilgi yoktur, bazen zaman azdır, bazen herkes farklı düşünür. Genç yaşta karar alma deneyimi yaşamak bu yüzden çok kıymetlidir.

Bir kulüp etkinliği planlarken, bir sosyal sorumluluk çalışmasında görev paylaşırken, bir proje takvimini düzenlerken ya da bir yarışmaya hazırlanırken pek çok küçük karar verirsin. Hangi fikirle ilerleyeceğiz? Görevleri nasıl böleceğiz? Zaman yetmezse neyi sadeleştireceğiz? Ekip içinde anlaşmazlık olursa nasıl ilerleyeceğiz?

Bu kararların hepsi liderlik pratiğidir. Hata yapabilirsin, bazı kararların beklediğin sonucu vermeyebilir. Fakat her deneyim sana yeni bir şey öğretir. Liderlik biraz da bu öğrenme cesaretidir.

Geri Bildirimle Geliş

Hazırladığı çalışmayı panoyla arkadaşlarına sunan ve onların yorumlarını bekleyen bir öğrenci

Liderlik becerileri, geri bildirim almadan kolay gelişmez. Çünkü insan bazen kendi etkisini dışarıdan göremez. Bir toplantıda fazla hızlı konuşmuş olabilirsin. Görev dağılımında bazı arkadaşlarını yeterince dahil etmemiş olabilirsin. Bir fikre çok bağlandığın için başka önerileri duymakta zorlanmış olabilirsin.

Bunları fark etmek rahatsız edici olabilir; ama gelişim tam da burada başlar. Geri bildirim, kişiliğine yapılmış bir eleştiri olmak zorunda değildir. Daha iyi iletişim kurmana, daha dikkatli karar vermene ve ekip içinde daha güçlü bir rol üstlenmene yardımcı olan bir aynadır.

Bu nedenle bir çalışmanın sonunda kendine ve ekibine dönüp bakmak değerlidir. Ne iyi gitti? Nerede zorlandık? Bir daha olsa neyi farklı yapardım? Bu sorular, liderlik becerilerini daha bilinçli geliştirmeni sağlar.

Yurtdışı Eğitim Yolculuğunda Neden Önemli?

Dünya haritası ve kampüs fotoğraflarıyla dolu bir masada danışmanlarıyla birlikte çalışan öğrenciler

Yurtdışında üniversite okumak isteyen öğrenciler için liderlik, başvuru dosyasında güzel duran bir kelimeden çok daha fazlasıdır. Üniversiteler öğrencinin bulunduğu ortamlarda nasıl katkı sunduğunu, ekiplerle nasıl çalıştığını, inisiyatif alıp alamadığını ve deneyimlerinden nasıl öğrendiğini görmek ister.

Burada önemli olan “lider oldum” demek değildir. Önemli olan, bir sürecin içinde nasıl düşündüğünü ve nasıl geliştiğini anlatabilmektir. Bir kulüp çalışmasında küçük bir düzenleme yapmış olabilirsin. Bir arkadaş grubunu ortak bir hedefe yönlendirmiş olabilirsin. Bir projede sessiz ama kritik bir rol üstlenmiş olabilirsin. Bütün bunlar, üzerine düşündüğünde değerli liderlik deneyimlerine dönüşebilir.

Kendi Liderlik Setini Oluştur

Şehir maketinin başında ekibiyle birlikte projesini şekillendiren bir öğrenci

Liderlik, tek bir anda kazanılan bir özellik değildir. Küçük sorumluluklarla, ekip deneyimleriyle, hatalarla, konuşmalarla, geri bildirimlerle ve yeniden denemelerle gelişir. Bugün bir toplantıda fikrini söylemek, yarın bir görevi sahiplenmek, başka bir gün bir arkadaşını dinlemek ya da bir problemi çözmek için adım atmak bu setin parçalarını oluşturur.

RLA olarak biz, gençlerin liderliği uzak ve büyük bir kavram olarak değil, günlük deneyimler içinde gelişen bir beceri alanı olarak görmelerini önemsiyoruz. Çünkü güçlü liderlik, önce insanın kendini tanımasıyla, sonra başkalarıyla daha bilinçli bir ilişki kurmasıyla büyür.

Şimdi kendine şu soruyu sor:

Benim liderlik setimde bugün hangi beceri güçlenmeye hazır?

Cevap belki iletişimdir, belki cesaret, belki dinleme, belki karar alma. Nereden başlarsan başla, attığın her küçük adım seni kendi liderlik tarzına biraz daha yaklaştırır.